Сатып алу тәсілдері және қатысушыларға қойылатын талаптар

Сатып алу рәсімдерінің ережелерін платформа операторы теңшейді: сатып алу өтуі үшін қанша өтінім қажет, хабарландыруды неше күн бұрын жариялау керек, мердігер нені міндетті түрде растауы тиіс. Тапсырыс беруші осы ережелерді көреді, бірақ жеңілдете алмайды.

Теңшеулердің үш деңгейі

Сатып алу тәсілі — барлығына ортақ негізгі ережелер: баға ұсыныстарын сұрату, бір көзден сатып алу, конкурс.
Ұйым тәсілі — нақты тапсырыс беруші немесе компаниялар тобы үшін алдын ала жасалған теңшеу. Ол басқарушы компанияның әрбір сатып алуда өз мерзімдері немесе өз талаптары болғанда қажет.
Сатып алудың өзі — тапсырыс беруші өзіне қалдырылған параметрлерді нақтылайды.

Көпшілігіне бірінші мен үшінші деңгей жеткілікті.

Екінші деңгейді неге платформа операторы теңшейді

Сатып алу ережелерін өзіне ыңғайлап өзгертетін тапсырыс беруші бәсекелестікті байқатпай әлсіретеді, ал портал қорғайтын тарап — тұрғындар. Сондықтан ұйым өз ережелерін көреді, бірақ оларды тек өтінім арқылы өзгертеді.

Қатысушыларға қойылатын талаптар

Талап — мердігерге қойылатын және оның өтінімін қатысуға жіберу негізі болатын шарт. Талаптар жиынтығын редакция белгілейді: ол алдын ала дайындалады және анықтамалықтар сияқты белгілі бір күннен бастап күшіне енеді.

Есте сақтауға тұрарлық ережелер:

Тапсырыс беруші өз талабын қоса алады, бірақ платформалық талапты алып тастай алмайды. Теңшеу тек қатаңдату бағытында жүреді — қатаңдатуға болады, жеңілдетуге болмайды.
Тапсырыс берушінің өз талабының салмағы нөлге тең және оны қолмен қарайды. Ранжирлеуді платформа белгілейді.
Міндеттілік пен салмақ — екі бөлек ұғым. Салмағы нөлге тең міндетті талап іріктейді, бірақ ранжирлемейді.
«Өнім берушіге көрінеді» опциясы талапты қатысушының оқу-оқымауын шешеді. Ашық жолды ол өтінім берместен бұрын лот карточкасынан оқиды. Жасыруға тек ешнәрсені шешпейтін нәрсені болады: салмағы нөлге тең міндетті емес талап — мысалы, портал деректері бойынша өнім берушінің тапсырыс берушімен байланысы туралы комиссияға берілетін сигнал. Міндетті әрі салмақты талапты жасыруға болмайды, оның ауыстырғышы құлыпталған: қатысушыға ол оқымаған талапты қоюға болмайды — мұндай талап бойынша қабылданбау шешіміне дау айтылады.
Салмақтардың қосындысы каталогта емес, сатып алу жарияланған кезде тексеріледі. Жиынтықты бөліктеп жинауға болады; салмақтары жүз пайызды құрамайтын сатып алу өтінімдерді ешкім байқамай қате ранжирлер еді.
Жүйелік тексеру тек салыстыратын нәрсе болғанда ғана мүмкін болады: санды шекпен, анықтамалықты күтілетін кодтармен, бағаны — немесе тексеру жауабы бойынша талап шартымен (ҚКМ профилі бойынша «берешек нөлден аспайды»). Шарты жоқ мәтінді адам қарайды.
Провайдер платформа тізімінен таңдалады, қолмен енгізілмейді. Бөгде кодты провайдер платформада жоқ, сол себепті ол көрсетілген талап әр өтінімде тексерілмей қалар еді — сырт көзге тексерілетіндей болып көрінсе де.

Талаптардың бақылау парақтары

Қолмен қаралатын талаптың бақылау парағы болады — қараушы сәйкестікті белгілейтін тармақтар тізбесі. Дәл осы тізбе пікірді тексеруге айналдырады: «ұқсас жұмыстарды орындау тәжірибесі» дегенді неге қарайтыны айтылмайынша қараудың мүмкіндігі жоқ — үш жылдағы шарттар, оларға тиесілі актілер, сол жұмыс түрі.

Ережелер:

Тармақтар тек қолмен қаралатын талапта болады. Жүйелік талапта шешімді тексеру провайдері шығарады, сондықтан онда адамның белгісіне орын жоқ. Тармақтары бар талап олар жойылмайынша жүйелік бола алмайды.
Тармақтың салмағы болмайды. Талап оның барлық тармақтары орындалғанда ғана орындалды деп есептеледі; салмақ талаптың өзіне тиесілі және ол комиссия мүшелеріне көрсетілмейді.
Тармақтар көрсетілмесе, жариялау кезінде түр бойынша әдепкі мәндер қойылады. Талаптардың басым бөлігінде бұл — «Талапқа сәйкес келеді» деген бір автотармақ: бос бақылау парағы қараушыны бір де бір белгісіз қалдырар еді. Рұқсат беруші құжатта — тіркелімге салыстырылатын реквизиттері бар төрт тармақ (төменде қараңыз).
Тапсырыс беруші өз тармақтарын қосады, каталогтағыларды алып тастай алмайды. Талаптардағыдай сол ассиметрия сақталады: қатаңдатуға болады, жеңілдетуге болмайды. Тапсырыс берушінің өз тармағы құжаттамада және хаттамада стандартты емес деп белгіленеді.
Жиынтықтың жаңа редакциясы бақылау парақтарын талаптарымен бірге көшіреді. Тармақтарсыз редакция егжей-тегжейлі пікірдің орнына бір автотармақпен қаралар еді, ал бұл нақты сатып алу кезінде ғана байқалар еді.
Сатып алуға тармақтар жариялау сәтіндегі көшірме күйінде беріледі, талаптардың өзі сияқты: каталогты түзету жүріп жатқан рәсімге әсер етпейді.

Рұқсат беруші құжаттар

Талап түрі «Лицензия» емес, «Рұқсат беруші құжат» деп аталады, себебі МИБ-тің мердігеріне бірден үш түрі де қажет: лицензия (құрылыс-монтаж жұмыстары), рұқсат (өрт автоматикасы жүйелерін орнату және қызмет көрсету) және хабарлама (күзет дабылы).

елицензия.kz-пен интеграция жоқ және жақын арада болмайды да, сондықтан мұндай талапты адам қарайды. Мердігер сканерлеп қоса тіркейді және нөмірін көрсетеді, ал қараушы төрт тармақтан тұратын дайын бақылау парағын алады: скан қоса тіркелген және оқылады, нөмірі мен берген орган сканмен сәйкес келеді, қызмет түрі сатып алу нысанасына сай, құжат өтінімдерді ашу күніне дейін жарамды.

Мұндай талапты жүйелік деп жариялауға болмайды — нөмірді салыстыратын дерек жоқ. Әрдайым «салыстыратын дерек жоқ» деп жауап беретін тексеру ешнәрсені тексермейді, керісінше сатып алуды тоқтатып қояды: мұндай талап бойынша шешім ешқашан шығарылмайды, ал рәсім қорытындыланбай қалады. Тіркеліммен байланыс пайда болғанда тексеру провайдері де пайда болады, және талап сатып алуларды түзетусіз-ақ жүйелік болады.

Адалдықты тексеру

Негізгі жиынтықтарға бес тексеру қосылған: мемлекеттік тіркеуден өткені, салық берешегінің жоқтығы, банкрот деп танылмағаны, әрекетсіз деп танылмағаны — ҚКМ деректері бойынша, және адал емес қатысушылар тіркелімінде тұрмағаны — мемлекеттік сатып алулар порталының деректері бойынша. ҚКМ мердігер туралы толық анықтамамен жауап береді, сондықтан төрт талап бір ғана жауапты оқиды, олардың айырмашылығы — шарттарында.

Тіркелгенін тіркелімнің жауабының өзі растайды: ҚКМ танымайтын мердігерді тексеру қабылдамайды — тіркелім жеке «тіркелген» деген белгі бермейді. Күшін жойған тіркеуді шегеру шарты сақталады: мұндай мердігер тіркелімде бар, бірақ тіркелген деп есептелмейді.

Тапсырыс беруші оларды алып тастай алмайды: жолдарды платформа жауып қойған.
Шекті талап шарты белгілейді. «Берешек нөлден аспайды» — әдепкі мән; жеңілдету қажет болса, талап шарты өзгертіледі — әзірлеушілерге хабарласудың қажеті жоқ.
Дереккөздің жауап бермеуі өнім берушіден бас тарту емес. Тексеру шешімсіз қалады, сатып алу қорытындыланбайды, ал қараушы сұрауды қайта жібереді.
Тіркеліммен байланысы жоқ портал бұрынғыша жұмыс істейді: тексеру адал түрде өткізіп жіберілген деп белгіленеді.

Адал емес қатысушылар тіркеліміндегі мерзімі өткен жазба өнім берушіні іріктемейді: онда мерзім көрсетілген, ал өтелген жаза бойынша қабылдамау — екі рет жазалау болар еді. Дегенмен жазбаның өзі көрінерліктей қалады — тіркелім тарихы сот шешімімен бірге хаттамада басылады.

Рұқсат беруші құжаттар өз тіркелімін күтуде: артында нақты тексеру тұрмайтын міндетті жүйелік талап нақты сатып алуларды бос жерден құлатып жіберер еді.

Тағы не теңшеледі

Өтінім қабылдаудың ең аз мерзімі — нақты мерзім емес, төменгі шек: тапсырыс беруші көбірек мерзім бере алады.
Сатып алудың өтті деп есептелетін өтінімдер саны шегі.
Бір көзден сатып алуды ашатын өтпей қалған әрекеттер саны.
Комиссия — тәсіл талап еткен жағдайда өтінімдерді қарайтын құрам.